Na gruntach ornych nawozy azotowe mineralne i gnojowicę stosujesz zwykle do 20 października. W 171 gminach termin kończy się jednak już 15 października, a w 1987 gminach trwa do 25 października. Obornik na gruntach ornych rozrzucisz do 31 października, niezależnie od gminy. Sprawdź swoją gminę poniżej, bo różnica kilku dni decyduje o tym, czy beczka jeszcze wyjedzie w pole.
Wpisz początek nazwy gminy i wybierz ją z listy. Lista obejmuje wszystkie 2479 gmin.
Późny zbiór albo mokra jesień? Sprawdź wyjątki
Terminy według nawozu i rodzaju gruntu
Daty pochodzą z tabeli 2 programu azotanowego, czyli z rozporządzenia Rady Ministrów z 31 stycznia 2023 r. w sprawie programu działań. Rozporządzenie obowiązuje bez zmian, więc jesienią 2026 r. stosujesz te same zasady co w poprzednich latach.
Na gruntach ornych azot mineralny oraz nawozy naturalne płynne, czyli gnojowicę i gnojówkę, wolno stosować od 1 marca do 20 października. Nawozy naturalne stałe, przede wszystkim obornik, mają czas od 1 marca do 31 października. Jak rozplanować obornik w całym sezonie, opisuje przewodnik o tym, kiedy stosować obornik.
Uprawy trwałe, uprawy wieloletnie i trwałe użytki zielone mają dłuższe terminy. Azot mineralny i nawozy płynne stosujesz tam do 31 października, a obornik do 30 listopada. Licząc od 14 października 2026 r., do 15 października został 1 dzień, do 20 października 6 dni, do 25 października 11 dni, do 31 października 17 dni, a do 30 listopada 47 dni.
Skąd różnica między gminami
Krótszy i dłuższy termin dotyczy tylko azotu mineralnego oraz gnojowicy i gnojówki na gruntach ornych. Gminy z tabeli 4 programu kończą 15 października. Jest ich 171, najwięcej w województwie małopolskim (56), dolnośląskim (39) i podlaskim (32). Dalej są śląskie (20), podkarpackie (16) i warmińsko-mazurskie (8).
Tabela 5 obejmuje 1987 gmin i daje czas do 25 października. W Polsce jest 2479 gmin, więc termin podstawowy 20 października zostaje dla 321 z nich. Obie tabele Krajowa Stacja Chemiczno-Rolnicza publikuje jako osobne pliki PDF, w których gminy opisano kodami TERYT, a nie samymi nazwami.
Przy szukaniu w tych plikach łatwo o pomyłkę. Od 2023 r. 55 gmin z tabel zmieniło rodzaj, na przykład z wiejskiej na miejsko-wiejską, i ma dziś inny ostatni znak kodu. W wyszukiwarce powyżej są przypisane do właściwego terminu, więc wystarczy wpisać nazwę.
Dwa wyjątki od jesiennych terminów
Pierwszy dotyczy gospodarstw, które jesienią zakładają uprawę po późno zbieranym przedplonie, buraku cukrowym, kukurydzy lub późnych warzywach. Wtedy terminy z tabeli dla gruntów ornych cię nie obowiązują. Dawka azotu w wieloskładnikowych nawozach mineralnych pod taką uprawę nie może jednak przekroczyć 30 kg N/ha.
Z tego wyjątku trzeba się umieć rozliczyć na papierze. Program wymaga szczegółowego udokumentowania kilku rzeczy, a dokumenty przechowujesz przez 3 lata od zakończenia nawożenia:
- termin zbioru przedplonu,
- datę zastosowania nawozu,
- rodzaj nawozu i jego dawkę,
- termin siewu jesiennej uprawy.
Drugi wyjątek dotyczy pogody. Jeśli przez niekorzystne warunki, zwłaszcza nadmiernie uwilgotnioną glebę, nie mogłeś zebrać plonu albo nawieźć pola, terminem granicznym jest 30 listopada. Ocenę, czy to twój przypadek, robisz sam. Dlatego zostaw sobie dowód, że wjazd w pole nie był możliwy. To praktyczna rada, nie wymóg z rozporządzenia.
Ile obornika i gnojowicy zmieści hektar
Niezależnie od terminu obowiązuje limit roczny: z nawozów naturalnych możesz wnieść najwyżej 170 kg azotu w czystym składniku na hektar użytków rolnych. Rozporządzenie podaje prosty wzór: dopuszczalna dawka nawozu to 170 kg N/ha podzielone przez zawartość azotu w tonie albo metrze sześciennym nawozu.
Zawartość azotu bierzesz z tabeli 9 programu albo z badania nawozu w stacji chemiczno-rolniczej. Obornik krów mlecznych o wydajności do 6 tys. litrów w systemie ściołowym ma 2,7 kg N/t, więc na hektar wolno dać około 63 t. Gnojowica tuczników ma 4,2 kg N/m3, co daje około 40,5 m3/ha.
Ilość nawozu w gospodarstwie liczysz ze średniorocznego stanu zwierząt. Przykład: 30 krów mlecznych do 6 tys. litrów w systemie ściołowym daje rocznie 297 t obornika i 186 m3 gnojówki, razem około 1286 kg azotu. Taki nawóz potrzebuje co najmniej 7,56 ha użytków rolnych. Z kolei 200 tuczników na gnojowicy to 380 m3 i 1596 kg azotu, czyli minimum 9,39 ha.
Te same liczby dla swojego stada policzysz w kalkulatorze powyżej. Jeśli wychodzi więcej azotu, niż pola przyjmą, nadwyżkę możesz zbyć. Wtedy ilość nawozu i zawarty w nim azot wylicza zbywający i wpisuje do umowy. Przy dużej produkcji przyda się też dobrze zaplanowana płyta obornikowa, bo nawóz musi gdzieś poczekać do wiosny.
Gospodarstwa o powierzchni co najmniej 10 ha użytków rolnych albo utrzymujące co najmniej 10 DJP muszą mieć plan nawożenia azotem albo obliczenia maksymalnych dawek. Prowadzą też ewidencję zabiegów: datę, uprawę i jej powierzchnię, rodzaj nawozu oraz dawkę. Do ewidencji trafia każde nawożenie azotem, także nawozami azotowymi mineralnymi.
