Ekoschemat biologiczna ochrona upraw to roczna płatność dla rolników wynosząca do 89,89 euro/ha (ok. 423 zł/ha) za stosowanie preparatów mikrobiologicznych zamiast chemii. Warunkiem jest udokumentowany zakup odpowiedniego preparatu i prowadzenie rejestru zabiegów. Poznając sprawdzone metody biologicznej ochrony roślin i wymogi formalne ARiMR, możesz skutecznie chronić uprawy i jednocześnie co roku sięgać po dodatkowe środki z tego wsparcia.
Czym jest ekoschemat biologiczna ochrona upraw?
Ekoschemat biologiczna ochrona upraw to roczna płatność przyznawana rolnikom za przeprowadzenie zabiegu ochrony roślin wyłącznie z wykorzystaniem preparatów mikrobiologicznych – czyli takich, których substancją czynną są mikroorganizmy. Zabieg musi być wykonany zgodnie z etykietą stosowanego środka.
Głównym celem tego mechanizmu wsparcia jest ograniczenie stosowania chemicznych środków ochrony roślin i zastąpienie ich rozwiązaniami bezpiecznymi dla zdrowia ludzi oraz środowiska. Chemia jest w tym systemie dopuszczona wyłącznie w ostateczności – konkretnie wtedy, gdy wyeliminowanie patogenów za pomocą preparatów mikrobiologicznych nie jest możliwe.
Płatność przysługuje do powierzchni gruntów spełniających dwa warunki: muszą leżeć na obszarze zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów oraz pozostawać w posiadaniu wnioskującego rolnika. Wniosek składa się raz w roku w ramach kampanii obszarowej prowadzonej przez ARiMR.
Ile wynosi stawka płatności – warianty i kwoty
Ekoschemat biologiczna ochrona upraw oferuje dwa warianty płatności o różnej wysokości. Wariant 1, obejmujący zabiegi mikrobiologicznymi środkami ochrony roślin, wynosi 89,89 euro/ha, co po przeliczeniu daje około 423 zł/ha – przy czym dokładna kwota w złotych zależy od aktualnego kursu euro. Wariant 2, dotyczący stosowania nawozowych produktów mikrobiologicznych, jest wyceniony niżej i wynosi 22,47 euro/ha.
Różnica między wariantami wynika z ich zakresu. Wariant 1 dotyczy preparatów stosowanych bezpośrednio w ochronie roślin – jako substytut środków chemicznych. Wariant 2 obejmuje nawozowe produkty mikrobiologiczne, które pośrednio poprawiają kondycję roślin poprzez zwiększenie dostępności składników odżywczych w glebie. Rolnik może wybrać ten drugi wariant jako alternatywę, jeśli w danym sezonie nie stosuje mikrobiologicznych środków ochrony.
Warto pamiętać, że podawane stawki mają charakter szacunkowy – ostateczna wysokość płatności może ulec korekcie w zależności od łącznej liczby hektarów zakwalifikowanych do ekoschematu w całej Polsce.
3 strategie biologicznej ochrony roślin bez chemii
W biologicznej ochronie roślin wyróżnia się trzy główne strategie, różniące się sposobem wprowadzania i utrzymywania organizmów pożytecznych w środowisku uprawy.
Strategia klasyczna (introdukcja) polega na trwałym osiedlaniu wrogów naturalnych na nowych terenach. Stosuje się ją tam, gdzie szkodnik pojawił się na obszarze, na którym wcześniej nie występował – wraz z nim wprowadza się jego naturalnych przeciwników, aby samodzielnie się zadomowili.
Strategia konserwacyjna skupia się na utrzymaniu bioróżnorodności w obrębie i wokół uprawy. Jej celem jest stworzenie warunków sprzyjających naturalnym wrogom szkodników, którzy już bytują w ekosystemie – np. przez zachowanie miedz, zadrzewień śródpolnych czy zróżnicowanego płodozmianu.
Strategia augmentatywna polega na okresowym, celowanym wprowadzaniu organizmów pożytecznych do uprawy – zwłaszcza tam, gdzie szkodnik nie pojawia się regularnie lub jego populacja jest jeszcze mała. W odróżnieniu od introdukcji nie zakłada trwałego zasiedlenia, lecz doraźną interwencję biopreparatem.
Wspólną cechą wszystkich trzech strategii jest to, że preparaty i organizmy biologiczne nie eliminują populacji szkodnika całkowicie, lecz ograniczają ją w dłuższym przedziale czasu – co odróżnia je od działania chemicznych środków ochrony roślin. Ta właściwość dobrze wpisuje się w założenia integrowanej ochrony roślin (IOR), wymaganej w ramach płatności obszarowych.
Warunki udziału – struktura zasiewów i rodzaj upraw
Aby skorzystać z ekoschematu biologiczna ochrona upraw, gospodarstwo musi równocześnie spełnić cztery warunki dotyczące struktury zasiewów. Obejmują one zarówno liczbę uprawianych gatunków, jak i ich udział procentowy w powierzchni gruntów ornych.
Wymagania strukturalne są następujące:
- Minimum 3 różne uprawy na gruntach ornych w gospodarstwie.
- Udział głównej uprawy nie może przekraczać 65% łącznej powierzchni zasiewów.
- Każda z mniejszych upraw musi zajmować co najmniej 10% struktury zasiewów.
- Co najmniej 20% powierzchni musi zajmować uprawa gatunków pozytywnie wpływających na bilans glebowej materii organicznej – np. rośliny bobowate.
Poza strukturą zasiewów znaczenie ma również system uprawy gleby. Ekoschemat można realizować wyłącznie na gruntach prowadzonych w jednym z trzech systemów: uprawy konserwującej, uprawy bezorkowej lub uprawy pasowej (strip till). Klasyczna orka wyklucza zatem możliwość ubiegania się o tę płatność.
Połączenie tych dwóch grup wymagań – dywersyfikacji zasiewów i ograniczonej ingerencji w glebę – nie jest przypadkowe. Oba elementy służą temu samemu celowi: ochronie i odbudowie materii organicznej w glebie, poprawie struktury gleby oraz zwiększeniu bioróżnorodności na poziomie pola uprawnego.
Dokumenty i terminy – jak uzyskać płatność z ARiMR
Aby otrzymać płatność w ramach tego ekoschematu, rolnik musi dysponować dwoma dokumentami: imiennym potwierdzeniem zakupu preparatu mikrobiologicznego oraz rejestrem zabiegów agrotechnicznych. Oba muszą zawierać konkretne dane – bez nich wniosek nie zostanie rozpatrzony pozytywnie.
Dokument zakupu musi spełniać łącznie trzy warunki: być wystawiony imiennie na rolnika, zawierać nazwę handlową produktu oraz jego ilość, a także być wystawiony nie wcześniej niż 15 lipca roku poprzedzającego złożenie wniosku. Rejestr zabiegów agrotechnicznych – lub dokument go zastępujący – musi z kolei wskazywać nazwę zastosowanego produktu i użytą ilość.
Kluczowe terminy wyglądają następująco:
- 31 sierpnia – ostateczny termin przekazania dokumentu zakupu do ARiMR w roku złożenia wniosku.
- 15 września 2026 r. – termin złożenia wniosku o przyznanie płatności w kampanii 2026.
Wniosek składa się przez aplikację eWniosekPlus lub bezpośrednio do kierownika biura powiatowego ARiMR. Listę preparatów mikrobiologicznych dopuszczonych do stosowania można sprawdzić w rejestrze środków ochrony roślin dostępnym na stronie gov.pl/web/rolnictwo/rejestr-rodkow-ochrony-roslin.
